Τι να λάβουν υπόψη οι γονείς όταν μιλήσουν στα παιδιά για το διαζύγιο

blog3

Παπαδοπούλου Βασιλική MSc, Ψυχολόγος (Κλινική Ψυχολογία – Εθνικό & Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών).
Επιστημονική Συνεργάτης της Διεπιστημονικής & Ερευνητικής Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης Παιδιών & Ενηλίκων – ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ.
 
Από όλα τα παιδιά του κόσμου, το διαζύγιο βιώνεται σαν μια πολύ οδυνηρή εμπειρία και αυτό που μπορεί να βοηθήσει είναι η στάση που υιοθετούν οι γονείς και ο τρόπος που αντιμετωπίζουν αυτό που τους συμβαίνει.

Είναι απαραίτητο οι γονείς να ανακοινώσουν στα παιδιά τον χωρισμό και να τα ενθαρρύνουν να μιλήσουν γι’ αυτό που τους συμβαίνει. Αυτή η πολύ κρίσιμη και σημαντική δοκιμασία μπορεί να είναι αποφασιστική για τον τρόπο με τον οποίο το παιδί θα αντιληφθεί τα όσα έπονται. Τα παιδιά επωφελούνται όταν οι γονείς είναι συναισθηματικά παρόντες, πουν και οι δύο τα ίδια πράγματα και μιλήσουν πολύ συγκεκριμένα για το πώς πρόκειται ο χωρισμός να επηρεάσει τις ζωές τους στο μέλλον.

Τα ακόλουθα σημεία είναι τα σημαντικότερα που χρειάζεται να έχουν υπόψη οι γονείς όταν θα μιλήσουν στα παιδιά για το διαζύγιο:
 
  • Να είναι και οι δύο μαζί στην ανακοίνωση που θα κάνουν στα παιδιά (όσο αυτό είναι εφικτό). Όσο επώδυνο και δύσκολο και αν είναι, θα δοθεί στα παιδιά το αρχικό μήνυμα ότι η μαμά και ο μπαμπάς εξακολουθούν να συμπεριφέρονται ως γονείς ανεξάρτητα από την απόφασή τους να χωρίσουν. Σε περίπτωση που αυτό είναι ανέφικτο να συμβεί, για διάφορους λόγους, τότε η ανακοίνωση είναι καλό να γίνει και από τους δύο γονείς ξεχωριστά με το παιδί, διατηρώντας όμως μια κοινή γραμμή.
 
  • Να είναι σίγουροι για την απόφασή τους, όταν την ανακοινώσουν στα παιδιά. Εάν δεν έχουν πάρει την οριστική απόφαση να αποφύγουν να μιλήσουν για διαζύγιο. Εάν έχουν πάρει την απόφαση είναι καλό να μεσολαβήσει ένα διάστημα από τη στιγμή που θα το ανακοινώσουν έως τη στιγμή του χωρισμού, ώστε να αφήσουν χρόνο στα παιδιά να το επεξεργαστούν. Εάν ο χωρισμός έχει ήδη συμβεί οι εξηγήσεις από τους γονείς είναι και πάλι σημαντικό να γίνουν.
 
  • Οι γονείς χρειάζεται να είναι ειλικρινείς και ακριβείς. Να επεξεργαστούν προσεκτικά τις εξηγήσεις που δίνουν ώστε να είναι κατάλληλες ανάλογα με τη ηλικία του παιδιού. Οι εξηγήσεις να είναι απλές, σύντομες και ευθείς σχετικά με τα γενικότερα προβλήματα που τους οδήγησαν να πάρουν αυτή την απόφαση. Να συμπεριλαμβάνουν μόνο ένα μικρό μέρος των λεπτομερειών που τους αφορούν προσωπικά, ακόμη και αν μιλούν με μεγαλύτερα παιδιά. Με αυτόν τον τρόπο δεν θα μεταφέρουν περισσότερους φόβους και ενοχές στα παιδιά γι’ αυτό που τους συμβαίνει.
 
  • Να έχουν πάντα στο νου τους ότι το πώς μιλούν στα παιδιά τους (τόνος φωνής, στάση σώματος) είναι το ίδιο σημαντικό με το τι τους λένε.
 
  • Να εξηγήσουν σε όλα τα παιδιά με απλά λόγια γιατί συμβαίνει όλο αυτό, πως νιώθουν οι ίδιοι και να τα ενθαρρύνουν να πουν και τα ίδια πως νιώθουν. Αργότερα, καλό είναι να μιλήσουν με τα μεγαλύτερα παιδιά και να δώσουν περισσότερες λεπτομερείς εξηγήσεις εξασφαλίζοντας ότι αυτές δεν θα μεταφερθούν στα μικρότερα αδέλφια τους. Σε περίπτωση που τα παιδιά γνωρίζουν γεγονότα όπως π.χ εξωσυζυγικές σχέσεις οι γονείς πρέπει να αναγνωρίσουν ότι αυτές δεν αποτελούν ενδείξεις ικανοποίησης από μια συζυγική σχέση. Στη διάρκεια μιας ήρεμης κουβέντας οι γονείς μπορούν να πουν:
    • «…την απόφαση να χωρίσουν την έχουν πάρει οι ίδιοι και τα παιδιά δεν έχουν καμία ευθύνη σε αυτήν… Το γεγονός ότι δεν θα ζουν πια στο ίδιο σπίτι δε σημαίνει ότι μειώνεται η αγάπη που νιώθουν για τα παιδιά… Τα παιδιά μπορούν πάντα να αγαπούν τους γονείς τους, ανεξάρτητα από το αν εκείνοι δεν αγαπιούνται όπως πριν και δεν θέλουν να μένουν πια μαζί… Ο μπαμπάς και η μαμά θα είναι πάντα οι γονείς τους και αυτό δεν μπορεί τίποτα και κανείς ποτέ να το αλλάξει…»
 
  • Να τα ενημερώσουν για τα πρακτικά ζητήματα που προκύπτουν (π.χ που θα μένουν, πότε θα βλέπουν τον γονέα που φεύγει κ.α). Σε περίπτωση που αυτά δεν έχουν ακόμη ξεκαθαριστεί να είναι ειλικρινείς απέναντι στα παιδιά και να τα διαβεβαιώσουν ότι θα τα ενημερώσουν άμεσα όταν και οι ίδιοι θα είναι βέβαιοι.
 
  • Να περιμένουν πως θα χρειαστεί χρόνος μέχρις ότου τα παιδιά αφομοιώσουν όσα τους πουν. Γι’ αυτό καλό είναι να μην τα πιέσουν να απαντήσουν ή να πουν αυτό που αισθάνονται τη συγκεκριμένη στιγμή. Ωστόσο, καλό είναι να τα ενθαρρύνουν να κάνουν ερωτήσεις και να εκφράσουν τις απορίες τους και τα συναισθήματά τους.
 
  • Να αποδεχτούν το γεγονός ότι διαθέτουν περιορισμένο έλεγχο των πιθανών αντιδράσεων των παιδιών τους, ανεξάρτητα από το πόσο πολλά πράγματα τους λένε και πόσο καλά τους τα λένε.
 
  • Να είναι προετοιμασμένοι ότι θα συζητήσουν το θέμα αυτό ξανά και ξανά. Οι εξηγήσεις θα γίνονται πιο πολύπλοκες καθώς τα παιδιά θα μεγαλώνουν.
 
 
Ενδεικτική βιβλιογραφία
 
Γραμμή Σύνδεσμος, (2007). Πώς να μιλήσετε σε ένα παιδί για… α΄ έκδοση. (Επ. Επιμ: Τζίκας, Δ. & Βγενοπούλου Σ.). Αθήνα: Ε.Ψ.Υ.Π.Ε./ΚΟΑΝ.
 
Emery, R. E. (2007). Όλη η αλήθεια για τα παιδιά και το διαζύγιο. (Μετ: Καλισκάμη, & Επ. Επιμ: Ρασιδάκη, Χ.). Αθήνα: Πατάκη.
 
Herbert, M. (1998). Χωρισμός και διαζύγιο. (Μετ: Μωραϊτη, Γ. & Επ. Επιμ: Παπαδιώτη – Αθανασίου, Β.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
 
Νίλσεν, Γ. Μ. (2002). Η ψυχολογία σήμερα. Η τέχνη να είσαι γονιός. Αθήνα: Καστανιώτης.
 
Χατζηχρήστου, Χ. Γ. (1999). Ο χωρισμός των γονέων, το διαζύγιο και τα παιδιά. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.